Column

BORDEAUX column 2, door Noël Vanwittenbergh

Het relaas van 2019 en de daaruitvloeiende gevolgen.

Alle Bordeaux-jaargangen – en alle en primeur- campagnes waartoe ze aanleiding geven – zijn uniek. Maar, zoals George Orwell het misschien gezegd zou hebben, hoewel ze allemaal uniek zijn, zijn sommige unieker dan andere!  Bordeaux 2019 is misschien wel de ‘uniekste’ van allemaal.

Drie factoren hebben bijgedragen aan het buitengewone en ongekende karakter van Bordeaux 2019:

  • de klimatologische omstandigheden en de uitdagingen die ze vormden in zowel de wijngaard als de kelder;
  • de turbulente en uitdagende marktsituatie waarin deze wijnen worden vrijgegeven;
  • het resulterende karakter van de beginnende campagne die volgde (en die natuurlijk nog erg in de kinderschoenen staat als ik schrijf).

Het kenmerkende is zelf het gevolg van een toevallige opeenvolging van goedaardige weersomstandigheden die precies op het juiste moment kwamen. Volgens wijnmakers en châteaux eigenaren was 2019 als een ‘wonderwijnoogst’ (de term werd onafhankelijk van elkaar zowel gebruikt door zowel Dominique Arangöits bij Cos d’Estournel als door Frederic Faye van Figeac).  Geen systematische hagelschade (zoals in 2017) en geen systematische dreiging van meeldauw en rot (zoals in 2018).

Maar er was de intermitterende, systematische en groeiende uitdaging van waterstress en, in sommige wijngaarden, extreme waterstress. Maar telkens als dit de vintage compromitterend dreigde te worden (zoals het gebeurde, vooral in de tweede helft van september in de Medoc, de Graves en de rechteroever), gingen de hemelen open en leverden ze net genoeg regen om opnieuw in te stellen en herstartte de groeicyclus.

Cruciaal is de aanzienlijke neerslag die viel op 22 september aan de linker- en rechteroever waardoor een potentiële ramp afgewend werd. Want het zorgde ervoor dat de druiven volledig rijp werden en met meer gematigde hoeveelheden alcohol – precies op het moment dat het leek alsof dit niet langer mogelijk was.

2019 is dan ook een hot vintage, gekenmerkt door hoge tannines afkomstig van geconcentreerde ietwat gedroogde druiven; met een alcoholgehalte evenredig zoals in 2018. Maar het is ook een vintage die wordt gekenmerkt door een hoge zuurgraad en de daarmee gepaard gaande frisheid en hoge fruitconcentratie.

Net als de regen die viel op de 22e september, gevarieerd in een handvol zeer vroege of zeer laat geplukte, overgeëxtraheerde en overwerkte St Emilion-eigenschappen. In de witte stijl Bordeaux valt op dat de frisse eigenschappen aanwezig waren.

De leidende crus op de betere terroirs deed het doorgaans goed. In 2018 was het probleem schimmel en rot. Dit was praktisch overal en (op enkele uitzonderingen na) een bedreiging, ongeacht de kwaliteit van iemands terroir. Het zou bijzonder destructief blijken te zijn in biologische wijngaarden zoals die van Palmer en Pontet-Canet. In 2019 is het echter veel moeilijker om te generaliseren.

Maar met het risico van over-generalisatie, gaat het grote probleem over suiker en alcohol – en de relatie tussen beide. Druiven hadden in 2019 geen gebrek aan suiker. En suiker is natuurlijk potentiële alcohol. De vroeg geoogste wijnen, hoewel vaak met enige compenserende frisheid vanwege hun hogere zuurgraad, bevatten veel alcohol – in sommige gevallen overdreven.

Toch zijn er ook problemen bij later geoogste wijnen – van sur-maturité in sommige gevallen en van een gebrek aan versheid in andere.

En, bijna ongeacht de plukdata, zijn er een aantal wijnen die, althans voor mijn smaakpapillen, niet worden ontsierd door alcohol, maar door de aanwezigheid van restsuiker. Dit komt in feite vaker voor bij wijnen met een lager alcoholgehalte, maar beperkt zich daar lang niet toe. Soms komt het door de toastigheid van eik, maar net zo vaak komt het door problemen met gedeeltelijk vastgelopen vinificatie (en de inefficiënte omzetting van suiker in alcohol); het kan ook komen door de keuze in sommige gevallen van gekweekte giststammen die minder efficiënt zijn in het omzetten van suiker in alcohol.

Het roept in de toekomst enige bezorgdheid op over brettanomyces (en het daarmee gepaard gaande verhoogde risico op vluchtige zuurgraad) in sommige wijnen. Interessant is dat ik tijdens de recente UGCB-retasting in Parijs van het jaartal van 2017, 3 of 4 met brett besmette monsters opmerkte. Brett, zo lijkt het, is een steeds groter risico omdat de gemiddelde temperatuur in zowel de wijngaard als de kelder blijft stijgen in een context van opwarming van de aarde.

Van klimaatstuwing tot marktstuwing

2019 is misschien wel een uitdagende – of in ieder geval een extreem stressvolle – vintage in de wijngaard gebleken. Maar die uitdagingen en angsten zijn niets vergeleken met de uitdagingen en angsten die verband houden met de marktomstandigheden waarin deze wijnen nu worden vrijgegeven.

De primeur van deze wijnen werd verplaatst daar Convid hier roet in het …..strooide.

Maar er zijn enkele opvallende overeenkomsten. Pontet Canet – de enige grote release van de campagne tot nu toe – bracht zijn 2018 uit op 24 mei 2019 en zijn 2019 op 28 mei 2020. Het is verre van ondenkbaar dat de eerste groei (of in ieder geval degenen die blijven doorgaan met het spelen van het en primeur-spel) hun 2019s eerder in het jaar zullen uitbrengen dan de 2018s, maar dat onderstreept alleen maar hoe uitzonderlijk de 2019-campagne is.

Het is niet overdreven om te suggereren dat de marktomstandigheden rond de Bordeaux 2019 en primeur- campagne ongunstiger zijn dan ooit tevoren. Stephanie de Boüard-Rivoal bij Angelus heeft ze vergeleken met die in 1930 voor de release van de vintage uit 1929. Dat klinkt misschien hyperbolisch – en misschien is het ook bedoeld om hyperbolisch te klinken; maar het is helemaal geen slechte analogie. Het is echt zo erg.

Laten we kijken wat de Heren gaan doen in Bordeaux.

Spannend…? Dat wordt het zeker !

Bordeaux toujours Bordeaux

© Noël Vanwittenbergh

Michelin Award Sommelier Nederland 2019

Ambities van de Grand-Maître

Unknown

 

 

IMG 3426

 

Sinds februari 2015 ben ik verkozen tot Grand Maître en samen met het bestuur (het zogenaamde Conseil Privé) zijn een aantal duidelijke ambities voor de komende vier jaren vastgesteld.

Allereerst hebben we als bestuur de twee meest karakteristieke kenmerken van onze nationale Commanderie geïdentificeerd:

  • Onze voorliefde voor Bordeaux wijnen en onze belangstelling om over die wijnen meer te weten te komen zowel door proeverijen als door informatieoverdracht;
  • Deelgenoot en onderdeel te zijn van de internationale Franse wijncultuur, inclusief de rituelen en ceremonies die daar bij horen en een (minimale) beheersing van de Franse taal, al is het maar om met de Chateaux eigenaren die ons uit Frankrijk komen bezoeken over wijn te kunnen praten.

IMG 0108

In de tweede plaats willen we de traditie koesteren en tegelijkertijd voorkomen dat die onze ontwikkeling zou belemmeren. Op dit moment bestaat onze wijnclub uit 40 Commandeurs van verschillende leeftijd, uit verschillende delen van het land en van verschillend geslacht. Een aantal van ons hebben Bordeaux wijnen in onze kelders die we graag met elkaar delen; met name ook met jonge wijnliefhebbers die belangstelling hebben voor de specifieke kenmerken en kwaliteiten van wijnen uit de Bordeaux.

 

In de derde plaats komen wij met alle Commandeurs tenminste drie keer per jaar bij elkaar voor een mooie en instructieve proeverij en een feestelijke avond. Belangrijker nog zijn de proeverijen die we bij een van ons thuis organiseren. Elke Commandeur brengt dan zijn eigen “best bottle” mee in een bepaalde categorie. De rij met lege flessen na afloop is vaak buitengewoon en opgebouwd uit de mooiste flessen die een aantal van ons in hun kelder hadden bewaard, dan wel de mooie flessen die anderen (die geen kelder hebben) bij hun wijnwinkelier hadden bemachtigd. Als Commanderie bouwen we ook aan onze eigen voorraad Bordeauxwijnen zodat deze kunnen ouderen en op toekomstige bijeenkomsten kunnen worden gedronken.

 

Karel

In de vierde plaats doen we ons voordeel met de Patronage van het Grand Conseil in Bordeaux. Deze verbondenheid verschaft ons geïnstitutionaliseerde relaties met wereldberoemde producenten in de Bordeaux. Vooral tijdens onze quasi-jaarlijkse wijnreizen (vier dagen) brengt dit de mogelijkheid mee om uiteenlopende Chateaux te bezoeken voor een proeverij, voor de lunch of voor een diner.

Onze prioriteiten voor de komende vier jaren zijn als volgt:

Giscours

  • Nieuwe Commandeurs identificeren waarvan bij voorkeur de helft vrouwen;
  • De zichtbaarheid van onze Commanderie vergroten door samen te werken met bevriende organisaties (bijvoorbeeld de Union de Grand Crus) uit de Bordeaux streek en door wijnevenementen te organiseren in Nederland in samenwerking met anderen zoals het blad Wijnpers en verschillende wijnhandelaren in Nederland;
  • Bordeaux wijnen en de promotie daarvan centraal stellen bij onze plannen en prioriteiten. Het is tenslotte de Bordeaux wijn die de gemeenschappelijke noemer is van onze groep. Ons doel is om samen van wijn te genieten en daarover te leren, ongeacht leeftijd, status of inkomen.

 

Dining

 

Om deze ambities te verwerkelijken willen we nieuwe contacten leggen vooral met vrouwen en mannen die het leuk vinden om met anderen wat tijd (en een goed glas Bordeaux) te delen; soms in een wat formele, maar altijd in een sfeer van saamhorigheid. Een ieder die hierover meer wil weten, nodigen wij graag uit om contact te leggen met een email aan secretaire@commanderiedebordeaux.nl

Bordeaux toujours Bordeaux

 

Hub. J. Harmeling

Grand Maitre de la Commanderie de Bordeaux aux Pays-Bas

 

Ambitions du Grand-Maître

Franse vlag

Tertre

 

En Février 2015  j’ai été élu Grand Maître et en accord avec le Conseil Privé nous avons adopté un certain nombre d’objectifs clairs concernant les quatre prochaines années.

Tout d’abord, le Conseil a identifié les deux traits les plus caractéristiques de notre Commanderie aux Pays-Bas:

  • Notre amour des vins de Bordeaux et de notre désir d’en apprendre plus sur ces vins par le biais de dégustations ou lors de séances de formation;
  • Nous partageons et sommes partie intégrante de la culture Française internationale du vin, y compris les rituels et les cérémonies qui y sont associés ainsi qu’une maîtrise (minimale) de la langue française, ne serait-ce que pour discuter Vin avec les propriétaires de Châteaux qui nous rendent visite de France.

 

IMG 8908

Deuxièmement, nous tenons à chérir la tradition sans pour autant nuire à notre développement. À présent, notre association est composée de [40] Commandeurs de différents âges, sexes et régions des Pays-Bas. Nombre d’entre nous ont des vins de Bordeaux dans nos caves que nous partageons volontiers; en particulier avec les jeunes amateurs de vins qui sont intéressés par les caractéristiques et les qualités spécifiques des vins de Bordeaux.

 

Troisièmement, tous les Commandeurs se rassemblent au moins trois fois par an pour une dégustation belle et instructive et une soirée festive. Plus important encore, nous organisons des dégustations dans les maisons des uns et des autres. Chaque Commandeur apporte alors sa propre “meilleure bouteille” dans une catégorie spécifique. La rangée de bouteilles vides est ensuite souvent extraordinaire et construit à partir des meilleurs bouteilles que quelques-uns d’entre nous avaient préservé dans leur cave, ou les belles bouteilles que d’autres (qui ne disposent pas d’une cave) avaient dénichées chez leur détaillant de vin. En tant que Commanderie nous constituons aussi notre propre cave de vins de Bordeaux afin qu’ils puissent vieillir et être bus lors de futures réunions.

 

Wittewijn

 

Enfin, nous bénéficions du Patronage du Grand Conseil à Bordeaux. Cette connexion nous donne accès à des relations institutionnalisées avec les producteurs de renommée mondiale à Bordeaux. Surtout lors de nos voyages quasi-annuels (quatre jours), ce Patronage nous permet d’avoir l’occasion de visiter différents châteaux pour une dégustation, un déjeuner ou un dîner.

Bordeaux 2010 213

Nos priorités pour les quatre prochaines années sont les suivantes:

Identifier de nouveaux Commandeurs, dont la moitié seront de préférence des femmes;

Augmenter la visibilité de notre Commanderie en collaborant avec des organisations amies de la région de Bordeaux (par exemple, l’Union des Grand Crus) ou en organisant des événements autour du vin aux Pays-Bas en coopération avec d’autres, comme le magazine Wijnpers et divers marchands de vins aux Pays-Bas;

 

 

Les vins de Bordeaux et leur promotion sont au cœur de nos plans et de nos priorités. Après tout, le vin de Bordeaux est le dénominateur commun de notre groupe. Notre objectif est de profiter des vins tous ensemble et apprendre à leur sujet, indépendamment de notre âge, de notre statut social ou de notre revenu.

Diner

Pour réaliser ces aspirations, nous voulons établir de nouveaux contacts en particulier avec des femmes et des hommes qui souhaitent partager un moment (et un verre de Bordeaux) les uns avec les autres; parfois dans un cadre un peu plus formel, mais toujours dans un esprit de camaraderie. Toute personne qui souhaite en savoir plus est invitée à se connecter par e-mail à secretaire@commanderiedebordeaux.nl

Bordeaux toujours Bordeaux

Hub. J. Harmeling

Grand Maitre de la Commanderie de Bordeaux aux Pays-Bas

Translation: Laure Wessemius