BORDEAUX column 2, door Noël Vanwittenbergh

Het relaas van 2019 en de daaruitvloeiende gevolgen.

Alle Bordeaux-jaargangen – en alle en primeur- campagnes waartoe ze aanleiding geven – zijn uniek. Maar, zoals George Orwell het misschien gezegd zou hebben, hoewel ze allemaal uniek zijn, zijn sommige unieker dan andere!  Bordeaux 2019 is misschien wel de ‘uniekste’ van allemaal.

Drie factoren hebben bijgedragen aan het buitengewone en ongekende karakter van Bordeaux 2019:

  • de klimatologische omstandigheden en de uitdagingen die ze vormden in zowel de wijngaard als de kelder;
  • de turbulente en uitdagende marktsituatie waarin deze wijnen worden vrijgegeven;
  • het resulterende karakter van de beginnende campagne die volgde (en die natuurlijk nog erg in de kinderschoenen staat als ik schrijf).

Het kenmerkende is zelf het gevolg van een toevallige opeenvolging van goedaardige weersomstandigheden die precies op het juiste moment kwamen. Volgens wijnmakers en châteaux eigenaren was 2019 als een ‘wonderwijnoogst’ (de term werd onafhankelijk van elkaar zowel gebruikt door zowel Dominique Arangöits bij Cos d’Estournel als door Frederic Faye van Figeac).  Geen systematische hagelschade (zoals in 2017) en geen systematische dreiging van meeldauw en rot (zoals in 2018).

Maar er was de intermitterende, systematische en groeiende uitdaging van waterstress en, in sommige wijngaarden, extreme waterstress. Maar telkens als dit de vintage compromitterend dreigde te worden (zoals het gebeurde, vooral in de tweede helft van september in de Medoc, de Graves en de rechteroever), gingen de hemelen open en leverden ze net genoeg regen om opnieuw in te stellen en herstartte de groeicyclus.

Cruciaal is de aanzienlijke neerslag die viel op 22 september aan de linker- en rechteroever waardoor een potentiële ramp afgewend werd. Want het zorgde ervoor dat de druiven volledig rijp werden en met meer gematigde hoeveelheden alcohol – precies op het moment dat het leek alsof dit niet langer mogelijk was.

2019 is dan ook een hot vintage, gekenmerkt door hoge tannines afkomstig van geconcentreerde ietwat gedroogde druiven; met een alcoholgehalte evenredig zoals in 2018. Maar het is ook een vintage die wordt gekenmerkt door een hoge zuurgraad en de daarmee gepaard gaande frisheid en hoge fruitconcentratie.

Net als de regen die viel op de 22e september, gevarieerd in een handvol zeer vroege of zeer laat geplukte, overgeëxtraheerde en overwerkte St Emilion-eigenschappen. In de witte stijl Bordeaux valt op dat de frisse eigenschappen aanwezig waren.

De leidende crus op de betere terroirs deed het doorgaans goed. In 2018 was het probleem schimmel en rot. Dit was praktisch overal en (op enkele uitzonderingen na) een bedreiging, ongeacht de kwaliteit van iemands terroir. Het zou bijzonder destructief blijken te zijn in biologische wijngaarden zoals die van Palmer en Pontet-Canet. In 2019 is het echter veel moeilijker om te generaliseren.

Maar met het risico van over-generalisatie, gaat het grote probleem over suiker en alcohol – en de relatie tussen beide. Druiven hadden in 2019 geen gebrek aan suiker. En suiker is natuurlijk potentiële alcohol. De vroeg geoogste wijnen, hoewel vaak met enige compenserende frisheid vanwege hun hogere zuurgraad, bevatten veel alcohol – in sommige gevallen overdreven.

Toch zijn er ook problemen bij later geoogste wijnen – van sur-maturité in sommige gevallen en van een gebrek aan versheid in andere.

En, bijna ongeacht de plukdata, zijn er een aantal wijnen die, althans voor mijn smaakpapillen, niet worden ontsierd door alcohol, maar door de aanwezigheid van restsuiker. Dit komt in feite vaker voor bij wijnen met een lager alcoholgehalte, maar beperkt zich daar lang niet toe. Soms komt het door de toastigheid van eik, maar net zo vaak komt het door problemen met gedeeltelijk vastgelopen vinificatie (en de inefficiënte omzetting van suiker in alcohol); het kan ook komen door de keuze in sommige gevallen van gekweekte giststammen die minder efficiënt zijn in het omzetten van suiker in alcohol.

Het roept in de toekomst enige bezorgdheid op over brettanomyces (en het daarmee gepaard gaande verhoogde risico op vluchtige zuurgraad) in sommige wijnen. Interessant is dat ik tijdens de recente UGCB-retasting in Parijs van het jaartal van 2017, 3 of 4 met brett besmette monsters opmerkte. Brett, zo lijkt het, is een steeds groter risico omdat de gemiddelde temperatuur in zowel de wijngaard als de kelder blijft stijgen in een context van opwarming van de aarde.

Van klimaatstuwing tot marktstuwing

2019 is misschien wel een uitdagende – of in ieder geval een extreem stressvolle – vintage in de wijngaard gebleken. Maar die uitdagingen en angsten zijn niets vergeleken met de uitdagingen en angsten die verband houden met de marktomstandigheden waarin deze wijnen nu worden vrijgegeven.

De primeur van deze wijnen werd verplaatst daar Convid hier roet in het …..strooide.

Maar er zijn enkele opvallende overeenkomsten. Pontet Canet – de enige grote release van de campagne tot nu toe – bracht zijn 2018 uit op 24 mei 2019 en zijn 2019 op 28 mei 2020. Het is verre van ondenkbaar dat de eerste groei (of in ieder geval degenen die blijven doorgaan met het spelen van het en primeur-spel) hun 2019s eerder in het jaar zullen uitbrengen dan de 2018s, maar dat onderstreept alleen maar hoe uitzonderlijk de 2019-campagne is.

Het is niet overdreven om te suggereren dat de marktomstandigheden rond de Bordeaux 2019 en primeur- campagne ongunstiger zijn dan ooit tevoren. Stephanie de Boüard-Rivoal bij Angelus heeft ze vergeleken met die in 1930 voor de release van de vintage uit 1929. Dat klinkt misschien hyperbolisch – en misschien is het ook bedoeld om hyperbolisch te klinken; maar het is helemaal geen slechte analogie. Het is echt zo erg.

Laten we kijken wat de Heren gaan doen in Bordeaux.

Spannend…? Dat wordt het zeker !

Bordeaux toujours Bordeaux

© Noël Vanwittenbergh

Michelin Award Sommelier Nederland 2019

2 thoughts to “BORDEAUX column 2, door Noël Vanwittenbergh”

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Deze website gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.